Van de week stroomde mijn mailbox ineens vol met berichten van zeelieden die de boeken van mijn vader gevonden hadden. Dat was geen toeval. Joris van 't Land - die mijn verlangen aanwakkerde om het erfgoed van mijn vader te digitaliseren - schreef een stukje voor Piet Sinke's DAILY COLLECTION OF MARITIME PRESS CLIPPINGS, Piet plaatste het in nummer 21, pagina 7 et voila! 

Ik ontving prachtige reacties waarvan ik er een aantal - anoniem - laat schitteren in deze blogpost:   

Als oud wtk heb ik al heel wat Maritieme boeken verzameld, waaronder verschillende van uw vader. Ik ben er heel blij mee, dat ik ze nu ook digitaal heb. Goed initiatief! Ik ga er zeker weer van genieten, zonder dat ik de boeken mee hoef te nemen.

Heel veel dank voor het beschikbaar stellen van de boeken van uw vader. Met deze boeken ben ik opgegroeid en mede door deze boeken heb ik een groot deel van mijn leven op zee doorgebracht.

Langs deze weg wilde ik je even bedanken voor het digitaal beschikbaar maken van de boeken van je vader en de tijd/moeite die je hier waarschijnlijk ingestoken hebt. In deze tijd van het 'snelle reizen' is een e-reader een uitkomst en kan ik nu wederom genieten van de publicaties van Jan Noordegraaf.

Heel hartelijk dank voor de mogelijkheid deze prachtige - en zeer herkenbare - boeken te kunnen herlezen!!

Ik heb nu je webpage 'De boeken van Jan Noordegraaf' gevonden en ik moet zeggen dat die verzameling een pracht gift is van jou aan de oude garde - zoals ik - en de jongeren die zijn ervaringen waarschijnlijk nooit zullen meemaken. Wat ik zover gevonden heb, brengt het verleden weer in focus en voel ik dezelfde sentimenten en ervaringen als de fictieve Jan Lighthart 

Ik ben 'Kapitein, we zitten aan de grond' andermaal gaan lezen (althans de eerste hoofdstukken) en ik ben verbaasd vast te stellen dat je vader zo verdomd levensecht de situatie en verhoudingen op de brug van een schip heeft beschreven, dat het was of ik als jonge stuurman opnieuw de Waterweg afvoer op de 'Alioth' van Van Nievelt, Goudriaan & Co. in de 'Rotterdam-Zuid Amerika Lijn. Zó goed kan niemand het! De sfeer, de onderlinge conversatie, kortom: ik was weer even, pak weg, 60 jaar terug in de tijd. 

Als Joris dit berichtje niet had geschreven en Piet Sinke het niet had geplaatst, hadden mijn vader's boeken een hoop (her)lezers misgelopen. En ik 'n hoop mooie complimenten : -)

Het is een bijzonder gevoel als een ander je serieuzer neemt dan je jezelf doet. 

Dat ontroert me. 

Dank je wel, Joris!

Marina

Monsterboekje van mijn vader 

Het is volbracht. Ik heb het erfgoed van mijn vader (althans het gedeelte tussen twee kaften in) gedigitaliseerd en op een zelfgemaakte website gezet. De boeken zijn te downloaden voor ieder die dat wil. 

Hiermee sluit ik - een kwart eeuw na de dood van mijn vader - ook een hoofdstuk voor mezelf af. Op zijn ziektebed vroeg mijn vader aan mij of ik 'het schrijven' (zijn schrijven) niet van hem over kon nemen. Hij vond het zo zonde dat nu alles verloren ging. Zijn hele leven al had het geleken alsof hij haast had zijn ervaringen aan papier toe te vertrouwen. "Het leven gaat snel en we doen er te weinig mee", was één van zijn gevleugelde uitspraken en "er ligt nog voor honderd jaar werk!". 

Dat hij zo'n haast leek te hebben, is gezien zijn ervaringen goed te begrijpen. Al vroeg geconfronteerd met de dood van kameraden vroeg hij zich altijd af: "Waarom zij en ik niet?". Het onderstaande (in de Blauwe Wimpel gepubliceerde) gedicht is één van de gedichten die van deze levens-struggle getuigt: 

Ons Konvooi

Eens toen ik het leven ontdekte

was de wereld oneindig en mooi
maar na te veel reizen en trekken
ben ik deel van een eenzaam konvooi.

Op weg naar een vreemde bestemming,

een koers die naar ondergang voert,

de angst een latente beklemming, 

de dood die ons volgt en beloert.

Ginds gaat weer een makker ten onder,

te kort schiet mijn macht en mijn moed,

vertrouw en geloof in Het Wonder

dat offers rechtvaardigen moet

Vaarwel kameraad, see you later, 
de zoveelste vlag die ik dip,  
geschokt maar te moe om te haten
vaar ik door met mijn aarzelend schip.

Nadat ik de wereld ontdekte

bleek het leven niet eeuwig en mooi
want na te veel reizen en trekken
wordt men deel van een slinkend konvooi

Jan Noordegraaf  

Misschien haal je wel het meeste uit jezelf als je al vroeg ervaren hebt, dat het leven zo maar voorbij kan zijn. 
Misschien heeft mijn vader (in ieder geval voor mij) te kort geleefd, maar hij heeft wel gelééfd. En daar neem ik een voorbeeld aan.   

"Het gaat niet om de jaren in je leven, 

maar om het leven in je jaren"

Het schrijven heb ik niet van hem over kunnen nemen. Mijn taal blijkt vooral visueel. 
Wat ik wel voor hem heb kunnen doen, staat nu online. 

Was getekend, 

Marina

Zie ook:

Mijn wereld is een schip - deel I
Mijn wereld is een schip - deel II 

Cool! Ik heb vier boeken van mijn vader in iBooks staan. Gedownload vanaf de website die ik zelf voor hem bouwde en waar ik de Googlebots vandaag op heb toegelaten. Ze mogen gevonden worden!

Twee maanden geleden berichtte ik jullie over mijn voornemen om de boeken van mijn vader te digitaliseren. Dit is een update van dat bericht. 

Ik heb de afgelopen weken heen-en-weer gependeld tussen wal en schip en voelde me dan net een tijdreiziger: bezig om een deel van het verleden naar het heden te verhuizen. 

Van de weduwe van Reint de Jonge kreeg ik toestemming om de oorspronkelijke kaften te gebruiken. Die zie je bijvoorbeeld op 'De wereld is een schip' en 'Onder goedkope vlag'. Voor de verhalenbundels heb ik nog geen toestemming en daarom heb ik voor 'Goedemorgen kapitein, we zitten aan de grond' alvast een eigen illustratie gemaakt. Eigenlijk wel heel leuk om te doen! Misschien is pech soms gewoon verkleed geluk... 
De toestemming om de tekeningen van Arne Zuidhoek te gebruiken (aan deze kon ik het zelf vragen, want hij is alive and kicking) heb ik al op zak. Mooi om per mail te corresponderen met iemand die momenten in de tijd heeft gedeeld met mijn vader.   

Gaandeweg heb ik mezelf weer een paar leuke dingen geleerd. Ik weet nu bijvoorbeeld hoe je een image-map kunt maken, op een website kunt zetten en hoe je een ePub maakt met Calibre. 

Voordat ik weer verder ga met het digitaliseren van de rest van mijn vaders boeken, neem ik een tijdje verlof. Het heden roept. Ik hang mijn pet niet aan de wilgen; ik hang 'm slechts aan de kapstok zoals het een zeevrouwe betaamt ;-)
En ik meld me pas weer als het werk voltooid is.  

Was getekend, Marina

Illustratie die ik maakte voor 'Zeeman met verlof' 

 

Drie weken geleden kreeg ik een mail van ene Joris van 't Land en die luidde:   

"Dag Marina,
Als zeeman heb ik, uiteraard? alle boeken van je vader gelezen. Ik had dan ook verscheidene boeken in de reeks “Kapitein,….”, maar ben deze helaas kwijtgeraakt door uitlenen, verhuizen, etc.

Vanavond, hier aan boord van olieplatform "ODN Delba III", offshore Rio de Janeiro, hadden we het met enkele Nederlanders over deze geweldige boeken.
Een korte zoektocht bracht me op je website, maar verder dan hier en daar een tweede hands boek te koop, lijkt het dat deze boeken niet meer gedrukt worden, en ook niet in digitale vorm verkrijgbaar zijn.
Dat is erg jammer, want deze verhalen zijn tijdloos.
Gezien je website, en het gegeven dat je scheikundige bent (geweest), lijkt het me niet dat je een digibeet bent. Graag wil ik je wijzen op het feit dat er een relatief moderne manier van (her) publiceren bestaat, die relatief eenvoudig is, en wellicht de mogelijkheid biedt om de vele boeken van je vader opnieuw aan te bieden."

Joris wakkerde met zijn mail een smeulende wens in mij aan. Mijn vader produceerde zijn pennenvruchten in de veronderstelling dat 'wie schrijft, die blijft'. Hij stierf in 1990 en heeft het niet meer meegemaakt dat internet huis-aan-huis werd bezorgd. En zo werd het: 'Wie schreef, die bleef'. 

Om mijn vader een digitaal plekje te geven, maakte ik al een website voor/over hem. Dat heeft ertoe geleid dat ik ongeveer 4 keer per jaar een mailtje ontvang waarin iemand mij vraagt naar werk van mijn vader, vaak naar zijn gedichten. En dat ontroert me elke keer weer. Maar zo'n 'schop onder de kont' als Joris mij gaf, had ik nog niet meegemaakt.
En het werkt, Joris! Ik heb het digitaliseren in gang gezet. En er komt aardig wat bij kijken: rechten, scannen, OCR-en, OCR-checken, ebook maken, platform/uithangbord kiezen om de elementen te noemen die ik nu in het vizier heb.

Ik heb inmiddels van alle boekjes de rechten terug gevraagd en gekregen bij de voormalige uitgeverijen. En ik probeer de erven van diegenen die de kaften van mijn vader's boeken lieten stralen (o.a. Jan Sanders en Reint de Jonge) te bereiken. Over hen was ook al niet zoveel op internet te vinden en inmiddels heb ik telefonisch contact gehad met de gemeentes waar zij stierven (tip van Christian). Op advies van de gemeenteambtenaren heb ik nu een mail gestuurd waarin ik contact verzoek met de nabestaanden en de reden waarom. 

Twee van mijn vaders boeken heb ik inmiddels gescand met de thuisscanner. Ik heb de bladzijden er met liefde uitgescheurd (zie de foto bovenaan deze post :-)) en offer de exemplaren op aan de belofte dat er straks talloze nakomelingen zullen zijn. Aansluitend doet Adobe Acrobat X het OCR-en en volgt mijn visuele check.

Bij de OCR-check valt het (de spellingchecker) op dat de grammatica indertijd anders was. Geen pennenvruchten toen maar pennevruchten om maar iets te noemen ;-) Dat laat ik dus staan. Verder veel voorvallen van cl die eigenlijk een d moeten zijn en dat soort ongein. En als ik een woord tegenkom dat ik niet ken, check ik eerst of het vroeger iets betekende voordat ik er iets van maak dat mij zelf bekend in de oren klinkt. Hadden jullie bijvoorbeeld wel eens gehoord van blak?  Blak betekent 'zonder rimpels of golven (water).' En een presenning? Dat is een geteerd zeildoek. Ik had geen idee!

Ik, mijn broers en moeder willen de boeken ter beschikking stellen zodat wie schreef ook blijft; zodat het verleden door blijft klinken in het heden en de toekomst. Ik denk ook dat de boekjes een stukje na-oorlogse geschiedschrijving vormen. Al OCR-controlerend, lees ik de boeken van mijn vader (sommigen opnieuw) en leer ik hem posthuum nog zoveel beter kennen. Ik haal een aantal woorden uit zijn eerste boek 'De wereld is een schip' aan. Mijn vader schrijft: 

"Ik voelde me klein en misplaatst buiten deze werkelijkheid staan, zoals ik me gevoeld had toen ik als jongen door een gebombardeerde stad liep; dit alles bestond en was waarheid, maar ik was van buiten gekomen; ik was er midden in geploft nadat het als zodanig was ontstaan."

Zo (ongeveer) voel ik me als ik door de woorden in de boeken van mijn vader wordt meegenomen. Klein, van buiten gekomen, midden in een wereld geploft die me zoveel harder lijkt dan de wereld die ik ken. Mijn wereld is tijdelijk een schip en ik zal geregeld verlof nemen en dan weer aanmonsteren, in net zoveel cycli als nodig zijn om het werk van mijn vader ook digitaal te voltooien. 

Wordt vervolgd ... 

Marina  

De bevoorrechten

Een oude zeemeeuw zal men nooit zien sterven
als het zijn tijd is, vliegt hij uit het land.
Wie speurend langs de vloedlijn loopt te zwerven
vindt soms wat vuile veren aan het strand.

Een meeuw schijnt in de hoogte dood te blijven.
Toch vliegt hij voort, de vleugels uitgespreid,
alsof zijn spieren plotseling verstijven,
en roerloos zeilend talmt hij in de tijd.

Voorbij de kim moet hij het water raken,
onzichtbaar voor een ieder op het land.
Alleen een zeeman ziet soms, bij het waken,
een dode vogel zweven langs het want.

En hij alleen verstaat dit vege teken
als eeuwigheid die neerziet in de tijd
en zich voelt drijven door de blauwe streken
van Gods ontstellende oneindigheid.


Gedicht: Jan Noordegraaf (1927-1990), uit de gedichtenbundel Zeeman met Verlof
Foto: Marina Noordegraaf

PS 

Dit  - in mijn ogen - prachtgedicht schreef mijn vader toen hij nog jong was. Wat het een beetje raar maakt voor mij aan het einde is het woord God. Mijn vader verloor - naar eigen zeggen - op zee zijn geloof in God. Een gedicht, een woord, een beeld zegt uiteindelijk pas iets binnen de context waarin zij ontstaan is. Een momentopname. En dat vergeten we best vaak.